Quyền tác giả và giấy phép CC

1- Quyền Tác giả

Khi Bạn sáng tạo ra một Tác phẩm, ví dụ một bài thơ, được ghi lại trên một phương tiện nào đó, ví dụ bài thơ được in trên giấy hoặc được ghi bằng phương tiện kỹ thuật số như ghi âm hoặc đăng trên trang web chẳng hạn, thì Bạn đã được pháp luật bảo vệ Quyền Tác giả một cách tự động đối với Tác phẩm thơ của mình.

Các đối tượng được bảo hộ Quyền tác giả theo Luật Quyền Tác giả Việt Nam bao gồm: Tác phẩm văn học, nghệ thuật, mỹ thuật, khoa học, và kiến trúc; Tác phẩm văn học, nghệ thuật dân gian; Bản họa đồ, sơ đồ, bản đồ, bản vẽ địa hình, công trình khoa học; Sách giáo khoa, giáo trình, bài giảng, bài phát biểu và bài nói; Chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu; và Các Tác phẩm phái sinh từ các Tác phẩm trên .

Ngoài ra Chủ sở hữu Tác phẩm còn có các quyền liên quan bao gồm: Quyền đối với cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình; Quyền liên quan có mức độ và thời hạn bảo hộ hạn chế hơn.

Luật Quyền Tác giả đảm bảo Tác giả có độc quyền đối với Tác phẩm trong một thời hạn nhất định, bao gồm quyền công bố, quyền phân phối và quyền phóng tác, cải biên Tác phẩm và cho phép người khác sử dụng các quyền này.

Để bảo vệ quyền Tác giả của mình khi có hành vi xâm phạm Tác phẩm, Tác giả, Chủ sở hữu Tác phẩm có quyền yêu cầu người vi phạm chấm dứt hành vi vi phạm của mình hoặc yêu cầu các Cơ quan Thực thi Quyền Tác giả xử lý hành vi vi phạm bằng biện pháp xử phạt hành chính hoặc thông qua vụ kiện dân sự để buộc người vi phạm chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi công khai, bồi thường tiệt hại v.v.

Để được sử dụng tác phẩm của bạn, người sử dụng phải ký hợp đồng chuyển giao quyền sử dụng Tác phẩm bằng văn bản với Bạn, hợp đồng này không phải đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước.

Pháp luật bảo hộ Quyền Tác giả nhằm tạo điều kiện vật chất, tinh thần nhằm tạo động lực cho Tác giả sáng tạo các Tác phẩm mới để làm giàu kho tàng văn hóa, khoa học và nghệ thuật của đất nước từ đó tạo động lực cho sự phát triển các mặt văn hóa, nghệ thuật, khoa học và tạo động lực cho sự phát triển kinh tế.

Tuy nhiên, việc bảo hộ quyền tác giả một cách chặt chẽ cũng có mặt hạn chế của nó, đó là việc bảo hộ Quyền tác giả làm cho công chúng khó tiếp cận để sử dụng Tác phẩm với mục đích chính đáng; vì vậy cản trở tính phổ biến của Tác phẩm và làm cho Tác phẩm khó được phát triển thêm dưới dạng các tác phẩm phái sinh vì vậy Tác phẩm khó trở nên hoàn thiện và phong phú hơn.

Để hiểu rõ hơn về luật quyền tác giả, Bạn có thể xem qua đường link sau:

http://dnlaw.com.vn/index.php?f=news&;do=detail&id=104

2- Creative Commons (CC)

Để giải quyết vấn đề nêu trên, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về Creative Commons (CC) và Giấy phép Creative Commons (CCL)

CC cung cấp các công cụ pháp lý miễn phí, dễ sử dụng và đã đươc chuẩn hóa để tất cả mọi người từ các cá nhân đến các công ty, tổ chức lớn có thể dễ dàng sử dụng nhằm cấp phép cho người khác sử dụng các Tác phẩm của mình ở một mức độ nhất định. Công cụ này chính là Giấy phép Creative Commons, được gọi tắt là Giấy phép CC. 

Giấy phép CC cho phép Chủ sở hữu Quyền Tác giả dễ dàng thay đổi các điều khoản về Quyền Tác giả từ mặc định “Giữ lại tất cả các quyền” thành “Giữ lại một số quyền”. Giấy phép CC song hành với Luật Quyền tác giả, nó bổ sung chứ không thay thế Luật Quyền tác giả. Bạn có thể tìm thấy giấy phép CC qua công cụ tra cứu trên đường link sau: http://search.creativecommons.org

Đồng thời, Creative Commons cũng xây dựng 1 cơ sở hạ tầng kỹ thuật số bao gồm các trang web của mạng lưới Thành viên liên kết, các công cụ kỹ thuật số, các cơ sở dữ liệu kỹ thuật số của Creative Commons và các mạng xã hội đã chấp thuận sử dụng Giấy phép CC nhằm kết nối hoạt động sáng tạo trên toàn thế giới thông qua mạng Internet.

Người sử dụng được phép sử dụng tự do, miễn phí các công cụ pháp lý, kỹ thuật và cơ sở hạ tầng kỹ thuật số của Creative Commons nêu trênđể xây dựng Creative Commons của mình trong hệ thống mạng lưới Creative Commons thế giới.

Giấy phép CC đã được điều chỉnh để phù hợp với luật Việt Nam trước khi đưa vào áp dụng chính thức tại Việt Nam. Việc điều chỉnh này bao gồm việc dịch Giấy phép CC sang tiếng Việt, phân tích và sửa đổi Giấy phép cho phù hợp với các quy định của pháp luật Việt Namdễ hiểu đối với cộng đồng Việt nam.  Soạn thảo bản dự thảo Giấy phép CC đầu tiên để CC xem xét và đưa ra thảo luận công khai. Bạn có thể tìm thấy Giấy phép CC được điều chỉnh theo luật Việt nam qua đường link sau: http://wiki.creativecommons.org/Vietnam

Lợi ích đạt được khi Tác giả, Chủ sở hữu Tác phẩm sử dụng Giấy phép CC là ở chỗ Tác phẩm nhanh chóng đến được với công chúng vì đã được gỡ bỏ các rào cản do Luật quyền tác giả quy đinh. Trong khi đó Tác giả vẫn nắm giữ các quyền quan trọng đồng thời vẫn cho phép công chúng sử dụng Tác phẩm ở một mức độ nhất định;

Tác phẩm Phái Sinh được tạo ra trên cơ sở của Tác phẩm gốc theo Giấy phép CC tiếp tục được chia sẻ theo một Giấy phép CC khác với các điều khoản và điều kiện giống hệt với Giấy phép CC đã cấp cho phép sử dụng Tác phẩm gốc. Tác phẩm trở nên hoàn thiện và phong phú hơn. Điều này có đặc biệt có ý  nghĩa đối với các Tác phẩm phục vụ hoạt động giáo dục và đào tạo, các tác phẩm văn hóa, các tác phẩm nghệ thuật và các tác phẩm khoa học.

Tuy nhiên, Bạn cần lưu ý khi lựa chọn sử dụng Giấy phép CC bởi vì Giấy phép CC không thể bị hủy bỏ. Khi chia sẻ Tác phẩm theo Giấy phép CC, Bạn không thể yêu cầu người được cấp phép ngừng việc sử dụng Tác phẩm đã được cấp phép trước đó theo Giấy phép CC.

Bạn có thể ngừng phân phối Tác phẩm được cung cấp theo Giấy phép CC tại bất kỳ thời điểm nào, tuy nhiên, việc này không giúp Bạn thu hồi các bản sao Tác phẩm đã được cấp phép sử dụng trước kia.

Vì vậy, Bạn cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi lựa chọn sử dụng Giấy phép CC để đảm bảo rằng Bạn thực sự hài lòng khi cho phép công chúng sử dụng Tác phẩm của mình, kể cả nếu sau đó Bạn quyết định ngừng phân phối Tác phẩm.